# Voeding en diëten bij progressieve supranucleaire parese (PSP)
Bij progressieve supranucleaire parese spelen voedingskeuzes een eigen rol. De ziekte veroorzaakt geleidelijk problemen met slikken, veranderingen in lichaamsamenstelling en energiebehoefte, en risico's op ondervoeding. Dit tabblad beschrijft welke voedingsbenaderingen worden onderzocht of toegepast, en wat daarover bekend is.
Gewichtsbehoud en energierijke voeding
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Bij PSP is gewichtsverlies een veel voorkomend probleem. Onderzoek (2022, 2024) wijst uit dat patiënten hun lichaamsamenstelling veranderen: spieren nemen af terwijl het aantal vet en water in het lichaam kan verschuiven. Dit gaat gepaard met veranderingen in dagelijkse voedingsinname en energiebehoefte.
Om dit tegen te gaan wordt aandacht besteed aan energie-rijke voeding — eten dat veel energie bevat in kleine hoeveelheden, zodat minder volume nodig is. Dit kan belangrijk zijn wanneer slikken moeilijker wordt of wanneer patiënten sneller vol voelen.
Onderzoek suggereert dat het volgen van voedingsinname en lichaamssamenstelling helpt om vroeg in te grijpen. Individuele voedingsbehoefte verschilt echter sterk, en daarom hoort dit maatwerk te zijn.
Zachte, vloeibare en pureed voeding
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Omdat PSP geleidelijk slokdarmbewegingen verstoort, ontstaat behoefte aan aangepaste voeding. Zachte, makkelijk kauwbare voeding en dikkere vloeibare producten (niet-watery) verminderen risico's op verslikken en inademing in de luchtpijp.
Onderzoek uit 2024 en 2026 richt zich op kwaliteit van leven en veiligheid bij het eten. Een scoping review (2024) wijst uit dat slikproblemen in PSP veel voorkomen en de voedingskeuzes sterk bepalen. Onder supervisie van een logopedist of dysfagie-specialist worden vaak stapeling en textuur van voeding aangepast.
Dit vraagt zorgvuldige begeleiding, omdat zachte voeding niet automatisch makkelijker te verteren is en voedingswaarde kan wisselen.
Voeding via sonde (percutane endoscopische gastrostomie, PEG)
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Naarmate PSP vordert, kunnen sommige patiënten niet meer veilig eten en drinken via mond. Een PEG is een buisje dat via een klein gaatje in maag direct wordt voeding toegediend, zonder via de slikdarm te gaan.
Internationaal onderzoek (2026) naar PEG in atypische parkinsonsyndromen zoals PSP laat zien dat deze techniek gebruikt wordt, vooral wanneer mondelinge inname onveilig is geworden. Dezelfde studies wijzen erop dat beslissingen over PEG complex zijn: ze kunnen levensduur verlengen, maar bieden geen genezing en hebben eigen risico's.
In het Verenigd Koninkrijk (2024) blijken klinische praktijken en meningen over PEG bij PSP en verwante ziektes uiteenlopen. Dit benadrukt dat de keuze voor sondevoeding altijd persoonlijk moet worden afgewogen, in gesprek met het behandelteam.
Micronutriënten en thiamine
ExperimenteeliLoopt in studieverband, de uitkomst is nog onbekend
Onderzoek (2025) naar carnitinesupplement ering in PSP is gaande, maar nog niet afgerond. Carnitine is een stof die een rol speelt in energieproductie van cellen.
Ook wordt aandacht besteed aan thiamine (vitamine B1). Thiaminetekort kan neurologische problemen veroorzaken die PSP kunnen maskerend (2026), en onderzoek uit 2017 toont dat thiaminetekort stress in zenuwcellen kan oproepen. Dit suggereert dat thiaminegehalte monitoren zinvol kan zijn, vooral bij ernstig ondervoeding.
Aanvullende supplementen als carnitine of B-vitaminen zijn echter niet routinematig bewezen en vragen individuele afweging.
Tarwe of glutenvrij voeding
OnbewezeniGeen wetenschappelijk bewijs dat het werkt
Er is geen specifiek onderzoek naar gluten of tarwevrije voeding bij PSP. Glutenvrije diëten worden soms overwogen bij neurologische aandoeningen, maar er is geen wetenschappelijk bewijs dat dit PSP beïnvloedt.
Uitzondering: als iemand coeliakie (glutengevoeligheid) heeft, is glutenvrije voeding natuurlijk nodig — maar dit is een aparte aandoening, niet PSP zelf.
Mediterraan voedingspatroon
OnbewezeniGeen wetenschappelijk bewijs dat het werkt
Het mediterraan voedingspatroon (veel groenten, fruit, olieven, vis, granen) wordt veel onderzocht voor neurodegenratieve ziektes en dementie. Voor Alzheimer en andere dementieën zijn aanwijzingen voor beschermend effect.
Voor PSP specifiek ontbreekt gericht onderzoek. Omdat PSP echter vaak gepaard gaat met slikproblemen, vraagt dit patroon aanpassingen (zachter bereid voedsel). Of het algemene voordeel behouden blijft bij deze aanpassingen, is niet onderzocht.
Probiotica en darmflora
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Onderzoek (2019) naar de darmflora (microbiota) in Parkinsonziekte en atypische parkinsonsyndromen zoals PSP is nog jong. De gedachte is dat bepaalde darmflorasamenstelling invloed kan hebben op ontstekingen en neurologische symptomen.
Tot op heden zijn er geen gerichte probiotische adviezen of aanbevolen soorten en hoeveelheden voor PSP bekend. Dit blijft een onderzoeksgebied.
---
**Samenvatting**: voedingskeuzes bij PSP horen thuis in overleg met je behandelaar, diëtist of logopedist. Iedere patiënt heeft andere behoeften, afhankelijk van hoe ver de ziekte is gevorderd, hoe het slikken verloopt en hoe het gewicht en de voedingstoestand zich ontwikkelen. Wat werkt voor de één kan voor ander ongeschikt zijn. Regelmatig evalueren en aanpassen is daarom belangrijk.
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._