# Symptomen en fasen van levercirrose
Levercirrose is een progressieve ziekte die zich meestal over jaren ontwikkelt. In de verschillende fasen treden verschillende klachten en complicaties op. Dit tabblad beschrijft hoe de ziekte meestal verloopt en welke symptomen in welke fase voorkomen.
Vroege fase (gecompenseerde cirrose)
In de vroege fase functioneert de lever nog redelijk, ondanks de littekens. Veel mensen hebben in deze fase weinig of geen klachten.
**Mogelijke symptomen:**
- Vermoeiding en energiegebrek (komt het vaakst voor)
- Lichte buikpijn of onbehagen
- Gele verkleuring van huid en ogen (geelzucht)
- Donker gekleurde urine
- Bleek of bleekrood gekleurde handen (rode palmen)
- Lichte zwelling van voeten of buik
- Concentratieverbeteringen zijn moeilijker
- Slaapproblemen
**Betekenis voor het dagelijks leven:**
In deze fase kunnen veel mensen hun normale werkzaamheden en activiteiten voortzetten, hoewel vermoeidheid soms belemmering kan opleveren. De symptomen zijn meestal mild en kunnen gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Sommige mensen worden pas geconfronteerd met hun ziekte wanneer een arts tijdens onderzoek afwijkingen ontdekt.
**Cijfers over deze fase:**
Mediane overleving in de vroege fase bedraagt ongeveer 9-12 jaar of langer, afhankelijk van de onderliggende oorzaak en hoe goed de oorzaak (zoals virushepatitis of alcoholgebruik) kan worden beperkt. Dit zijn gemiddelde getallen over grote bevolkingsgroepen — individuele verschillen zijn aanzienlijk en hangen af van veel persoonlijke factoren.
Progressieve fase (voorbode van decompensatie)
Naarmate de littekens toenemen, begint de leverfunctie merkbaar af te nemen. Mensen kunnen meer en frequentere klachten krijgen.
**Mogelijke symptomen:**
- Toenemende vermoeidheid en spierslapte
- Voedselkwaliteit verandert; veel mensen hebben minder eetlust
- Ernstigere buikopzwelling (ascites)
- Zwelling van benen en enkels
- Duidelijker gewichtsverlies
- Misselijkheid en braken
- Braaksel of ontlasting met bloed (uit vergrote aderen)
- Verwarring, vergeetachtigheid of slaperigheid (hepatische encefalopathie)
- Hoge temperatuur
- Sterke itchklachten
**Betekenis voor het dagelijks leven:**
In deze fase hebben veel mensen merkbare beperking in hun activiteiten. Het kan moeilijk worden om volledig te werken, huishoudelijke taken uit te voeren of lange afstanden af te leggen. De opzwelling van de buik kan kleding lastig maken en kan druk op de longen en het hart veroorzaken. Verwarring kan het autorijden en het uitvoeren van ingewikkelde taken onveilig maken.
**Cijfers over deze fase:**
De overgangsperiode van vroeg naar progressief verloopt erg verschillend per persoon. Als iemand eenmaal ernstige complicaties krijgt (zoals grote hoeveelheden vocht in de buik of bloedingen uit vergrote aderen), is de mediane overleving zonder behandeling (inclusief transplantatie) rond 1-2 jaar. Dit zijn gegevens op bevolkingsniveau — met goede medische zorg en begeleiding kan dit uiteenlopen.
Gedecompenseerde fase (ernstige complicaties)
Dit is de meest ernstige fase. De lever kan haar belangrijke taken niet meer goed vervullen, waardoor ernstige complicaties ontstaan.
**Mogelijke symptomen:**
- Ernstige buikopzwelling (ascites) die eetlust verkleint
- Voortdurende verwarring en desoriëntatie
- Geweld in gedrag of onrust
- Slaappatronen die omgekeerd zijn (nacht wakker, dag slaperig)
- Tremoren (trillen) in de handen
- Ernstige bloedarmoede (bleekheid, kortademigheid)
- Frequente infecties (buikontstekingen, urineweginfecties, longontstekingen)
- Nieruitval met verminderde urineproductie
- Hoge temperatuur en koude rielingen
- Spontaan bloedverlies uit neusholtes of tandvlees
- Zeer geelzucht
- Koude extremiteiten ondanks warme kamer
- Aanhoudende diarree
**Betekenis voor het dagelijks leven:**
In deze fase is zelfstandige activiteit voor de meeste mensen niet meer mogelijk. Wassen, aankleden, eten en toiletbezoek vereisen meestal hulp. Concentratie is sterk verminderd. Opname in het ziekenhuis is veel vaker nodig. De lichamelijke en mentale belasting voor naasten kan aanzienlijk zijn.
**Cijfers over deze fase:**
Zonder transplantatie of intensieve behandeling bedraagt de mediane overleving in de gedecompenseerde fase maanden tot enkele jaren, afhankelijk van welke complicaties optreden. Mediane overleving na varicesen (ernstige bloedingen uit vergrote aderen) bedraagt bijvoorbeeld ongeveer 6 maanden als het eerste bloedingsgevak ernstig is. Na ontwikkeling van hepatische encefalopathie (verwarring door giftige stoffen die de hersenen bereiken) bedraagt de mediane overleving zonder transplantatie ongeveer 1-2 jaar. Deze getallen zijn gemiddelden over grote groepen patiënten — individuen kunnen veel langer of korter leven, en moderne medische zorg kan het verloop aanzienlijk beïnvloeden. Leverdonatie (transplantatie) kan voor geschikte kandidaten een veel langere overleving opleveren.
Specifieke voorkomende complicaties per fase
Bloedingen uit vergrote aderen (varicesen)
Naarmate de cirrose vordert, worden aders in de slokdarm en maag groter en fragiel. Deze kunnen plotseling scheuren.
**Symptomen:**
- Bloedverlies via het braken (bloed of koffiedik-achtige inhoud)
- Teerpeutige, donkere ontlasting
- Plotse zwakte en duizeligheid
- Flauwvallen
- Snelle hartslag
Dit is een medisch noodgeval.
Vocht in de buik (ascites)
Dit ontstaat omdat de beschadigde lever niet genoeg bepaalde eiwitten aanmaakt, en omdat de bloedcirculatie in en rond de lever verstoord is.
**Symptomen:**
- Opgezwollen buik, soms zeer dik
- Voeling van volheid, vooral bij eten
- Kortademigheid (door druk op longen)
- Buikongemak of pijn
- Moeilijker beweging
- Gewichtstoename ondanks slecht eten
Leverencefalopathie (hepatische encefalopathie)
Giftige stoffen (vooral ammoniak) bereiken via het bloed de hersenen omdat de lever deze niet meer goed uit het bloed filtert.
**Symptomen:**
- Verwarring en desoriëntatie
- Slaperigheid overdag
- Wakkerliggen 's nachts
- Vergeetachtigheid
- Langzamer denken en spreken
- Stemmingswisselingen
- Tremoren (trillen van handen)
- In ernstige vorm: bewusteloosheid
Nierproblemen (hepatische nieruitval)
De beschadigde lever stoort de bloedtoevoer naar de nieren.
**Symptomen:**
- Verminderde urineproductie
- Zwelling van voeten en benen
- Misselijkheid
- Vermoeidheid
- In ernstige vorm: verwarring
Infecties (spontaan bacteriële peritonitis)
Bacteriën kunnen in het vocht in de buik terechtkomen.
**Symptomen:**
- Plotse buikpijn
- Koorts
- Misselijkheid en braken
- Verschlechterde verwarring
Dit vergt onmiddellijke ziekenhuisopname.
Wanneer contact opnemen met je behandelaar?
Het is belangrijk om direct contact op te nemen met je arts of naar de spoedeisende hulp te gaan als je één of meer van de volgende ervaart:
- **Bloedverlies via braken, ontlasting of neusbloeding**
- **Plotse hevige buikpijn**
- **Koorts boven de 38,5 °C**
- **Ernstige verwarring, desoriëntatie of onbewustzijn**
- **Snelle ademhaling of ernstige kortademigheid**
- **Hoge hartslag met duizeligheid of flauwvallen**
- **Zeer donker gekleurde urine of zeer bleek gekleurde ontlasting**
- **Plotse toename van buikopzwelling binnen uren**
- **Ernstige buikpijn gepaard met koorts en verwarring tegelijk**
Ook als je geen van bovenstaande klachten hebt, is regelmatig contact met je behandelaar belangrijk. Als je merkt dat je vermoeiding toeneemt, je eetlust drastisch daalt, je vaker misselijk bent of je zwelling toeneemt, verdient dit bespreken met je arts.
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._