# Eierstokkanker
Wat is het
Eierstokkanker is een kwaadaardig gezwel dat ontstaat in het weefsel van de eierstokken. De eierstokken zijn twee kleine klieren waarbij per maand een eitje vrijkomt en waar hormonen worden aangemaakt.
Er zijn verschillende soorten eierstokkanker. De meest voorkomende vorm is het sereuze carcinoom, vooral het hoog-graads type. Dit is een agressievere vorm die sneller groeit en verspreidt. Andere soorten zijn minder frequent, maar kunnen anders verlopen.
De kanker ontstaat wanneer cellen in de eierstok ongecontroleerd gaan delen. Dit kan gebeuren in de oppervlaktecellen van de eierstok zelf, of mogelijk ook in andere delen van het bekken. In veel gevallen wordt eierstokkanker pas ontdekt als deze al verder is uitgezaaid naar andere delen van het lichaam.
Oorzaken
De oorzaak van eierstokkanker is meestal niet duidelijk. Het is niet iets dat je zelf kan voorkomen of waar je schuld aan hebt. Wel zijn er enkele factoren bekend die het risico kunnen verhogen:
**Erfelijkheid**: Bij ongeveer één op de tien vrouwen met eierstokkanker speelt erfelijkheid een rol. Mutaties in bepaalde genen (vooral BRCA1 en BRCA2) kunnen het risico aanzienlijk vergroten. Dit risico geldt ook voor borst- en darmkanker in de familie.
**Leeftijd**: Eierstokkanker komt vaker voor naarmate je ouder wordt. De meeste gevallen ontstaan op middelbare leeftijd of later.
**Vrouwelijke hormonen**: Een langer gebruik van hormoontherapie rond de menopauze kan het risico licht verhogen.
**Medische voorgeschiedenis**: Bepaalde aandoeningen kunnen het risico iets doen stijgen.
Het is belangrijk te weten dat het hebben van één of meer van deze factoren niet betekent dat je zeker eierstokkanker krijgt. Veel vrouwen met risicofactoren krijgen nooit kanker, en veel vrouwen zonder duidelijke risicofactoren krijgen het wel.
Hoe verloopt de ziekte
Eierstokkanker ontstaat langzaam. Vaak zijn er in het begin geen duidelijke symptomen, waardoor de ziekte soms pas wordt opgemerkt als deze al verder is gevorderd.
De ziekte wordt ingedeeld in verschillende stadia:
**Stadium I**: De kanker beperkt zich tot één of beide eierstokken.
**Stadium II**: De kanker is ook in andere organen in het bekken doorgegroeid, zoals de baarmoeder of darm.
**Stadium III**: De kanker is naar de buikholte en mogelijk naar nabijgelegen lymfeklieren gegroeid.
**Stadium IV**: De kanker is naar andere delen van het lichaam verspreidt, bijvoorbeeld long, lever of ver-afgelegen lymfeklieren.
Na behandeling kan eierstokkanker terugkomen (recidief). Dit kan maanden of jaren na de eerste behandeling gebeuren. Terugkeer kan lokaal zijn (op dezelfde plaats) of elders in het lichaam.
Symptomen per fase
**Vroege stadia**:
In het begin zijn er vaak geen symptomen, of deze zijn erg vaag. Sommige vrouwen merken niets op en is de kanker toevallig ontdekt bij een onderzoek voor iets anders.
**Gevorderde stadia**:
- Opgezwollen buik of buikpijn
- Gevoel van volheid snel na het eten
- Aangedreven drang om vaker te urineren
- Veranderingen in de menstruatie of onregelmatige bloedingen
- Vermoeidheid
- Gewichtsverlies zonder duidelijke reden
- Obstipatie of diarree
- Rug- of zijpijn
Deze symptomen kunnen ook door veel andere aandoeningen veroorzaakt worden. Het is belangrijk dat je dit bespreekt met je arts, vooral als symptomen langer aanhouden.
**Bij terugkeer**:
De symptomen lijken vaak op die van gevorderde ziekte: buikpijn, zwelling, vermoeidheid en veranderingen in je toiletgang.
Wat het betekent voor het dagelijks leven
De diagnose en behandeling van eierstokkanker brengen grote veranderingen met zich mee.
**Emotioneel**: Een diagnose kanker is ontrichtend. Angst, verdriet, boosheid en onzekerheid zijn normaal. Veel ziekenhuizen bieden steun aan door psychologen, maatschappelijk werkers of lotgenotengroepen.
**Lichamelijk**: De behandeling kan behoorlijk vermoeiend zijn. Chirurgie betekent herstel thuis. Chemotherapie kan weken aanhouden en brengt bijwerkingen met zich mee — misselijkheid, haaruitval, infectiegevoeligheid en vermoeidheid. Dit kan veel impact hebben op werk, hobby's en relaties.
**Werk en financiën**: Veel vrouwen moeten hun werk onderbreken of aanpassen. Dit brengt financiële gevolgen met zich mee. Spreek met je werkgever en onderzoek welke ondersteuning beschikbaar is.
**Intimiteit en sexualiteit**: Operatie, behandeling en emotionele belasting kunnen je sexueel welzijn beïnvloeden. Dit is moeilijk om over te praten, maar je arts en je partner kunnen je ondersteunen.
**Familie**: Als eierstokkanker erfelijk is, kunnen familieleden zich zorgen maken of zelf onderzoek willen ondergaan.
**Controles**: Na behandeling zullen regelmatige vervolgafspraken nodig zijn. Dit kan lang aanhouden en veel angst met zich meebrengen, vooral rond de tijd van controles.
Vooruitzichten
De vooruitzichten voor eierstokkanker hangen af van veel factoren: het stadium bij diagnose, het soort kanker, je algehele gezondheid en hoe goed de kanker op behandeling reageert.
Omdat eierstokkanker vaak pas laat wordt ontdekt, zijn de vooruitzichten over het geheel gezien minder goed dan voor veel andere kankersoorten. In Nederland overleven ongeveer 45% van de vrouwen met gediagnostiseerde eierstokkanker minstens vijf jaar, maar dit cijfer zegt niets over jouw persoonlijke situatie.
**Bij vroege opsporing** (stadium I-II) zijn de vooruitzichten beduidend beter dan bij gevorderde ziekte.
**Bij gevorderde ziekte** (stadium III-IV) werkt behandeling minder vaak uit, maar ook dan kunnen vrouwen maanden of jaren goed leven na behandeling.
**Terugkeer**: Eierstokkanker kan na behandeling terugkomen. Dit noemen artsen 'platinum-gevoelig' of 'platinum-resistent' afhankelijk van hoeveel tijd verstreek sinds de vorige behandeling met bepaalde chemotherapie. Dit bepaalt welke behandelingen daarna mogelijk zijn.
De afgelopen jaren komen er steeds meer behandelingsopties bij. Onderzoeken richten zich op betere manieren om kanker te herkennen en op nieuwe medicijnen die beter aansluiten op jouw persoonlijke kankertype.
Het is cruciaal om te begrijpen dat overlevingscijfers gebaseerd zijn op groepen patiënten en zeggen niets over één persoon. Je arts kan beter inschatten wat jouw persoonlijke situatie betekent.
Veelgestelde vragen
**P: Kan ik eierstokkanker voorkomen?**
A: Er is geen manier om eierstokkanker volledig te voorkomen. Als je erfelijke risicofactoren hebt (vooral BRCA-mutaties), kan je arts je bespreken wat je opties zijn, zoals intensievere controles of in uitzonderlijke gevallen preventieve operatie. Veel vrouwen met risicofactoren krijgen echter nooit kanker.
**P: Wat is de behandeling?**
A: De voornaamste behandelingen zijn operatie (meestal om zoveel mogelijk kankerweefsel te verwijderen) en chemotherapie. Andere mogelijkheden zijn erfelijk bepaalde en moleculaire doelstellingen (zoals PARP-remmers) en soms bestraling. Je arts bepaalt welke combinatie het beste past bij jouw situatie.
**P: Betekent eierstokkanker altijd dood?**
A: Nee. Veel vrouwen leven maanden of jaren goed na diagnose en behandeling. Sommigen worden genezen. Anderen zullen met teruggekeerde ziekte verder moeten leven. De loop hangt sterk af van de individuele situatie.
**P: Wat gebeurt er na behandeling?**
A: Je zult regelmatig vervolgafspraken hebben bij je ziekenhuisarts, aanvankelijk vrij frequent en later verder uit elkaar. Deze controles zijn erop gericht vroeg eventuele terugkeer op te sporen. Ook begeleiding met bijwerkingen, emotioneel welzijn en terugkeer naar normaal leven hoort bij zorg na behandeling.
---
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._