# Voeding en diëten bij multipele systeematrofie
Voedingskeuzes spelen een rol in hoe mensen met multipele systeematrofie (MSA) zich voelen en hoe hun lichaam omgaat met de symptomen van de ziekte. Onderzoek naar specifieke diëten bij MSA is nog in ontwikkeling, maar enkele voedingspatronen zijn onderzocht of in de klinische praktijk van belang.
Eiwitrijke voeding
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Eiwitrijke voeding betekent dat je voedsel kiest met meer eiwit — zoals vis, vlees, eieren, zuivelproducten, noten en peulvruchten. Bij MSA kunnen spieren geleidelijk afnemen (atrofie), en eiwit is nodig om spierweefsel in stand te houden.
Onderzoek naar fysieke activiteit en voeding (2025) laat zien dat eiwit belangrijk is om spierverlies tegen te gaan, vooral als iemand minder kan bewegen. Dit geldt ook voor mensen met neurodegeneratieve ziekten. Voor MSA-patiënten die mobiel willen blijven, richt behandelaars zich erop dat voldoende eiwit deel uitmaakt van het voedingspatroon.
Het risico bestaat dat mensen met MSA die moeite hebben met slikken (dysfagie) minder eten en daardoor te weinig eiwit binnenkrijgen. Dit vraagt maatwerk: soms zijn voedzame dranken, zacht voedsel of aangepaste texturen nodig. Een diëtist die ervaring heeft met neurodegeneratieve ziekten kan helpen om voldoende voeding binnen te krijgen zonder extra belasting van het slikapparaat.
Vetbeperking
ExperimenteeliLoopt in studieverband, de uitkomst is nog onbekend
Vetbeperking betekent dat je de hoeveelheid vet in je voeding verlaagt — vooral verzadigde vetten uit vlees, zuivel en verwerkte voeding.
Een recent dierexperiment (2026) toonde aan dat een voeding met veel vet de neuropathologie (weefselafwijkingen) verergerde in een MSA-model. Dit suggereert dat de samenstelling van vet mogelijk invloed heeft op hoe de ziekte verloopt, maar dit is tot nu toe niet in mensen onderzocht. De bevinding is interessant voor toekomstig onderzoek, maar te vroeg om als aanbeveling voor patiënten te gebruiken.
Mensen met MSA hebben ook vaker problemen met bloeddrukval (orthostatische hypotensie), vooral na eten. Een zeer vetrijke maaltijd kan dit verergeren. Veel artsen suggereren daarom eerder kleinere, regelmatige maaltijden dan grote vethoudende porties, maar dit is voorzichtigheid op basis van fysiologie, niet specifiek bewezen voor MSA.
Voedingspatronen gericht op ontstekingsremmers
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Voedingspatronen rijker aan antioxidanten en polyfenolen (stoffen in groenten, fruit, noten en zaden) worden onderzocht omdat ze ontstekingsreacties in het lichaam kunnen dempen. Bij MSA is er aanwijzingen voor ontsteking en veranderingen in het darmmicrobioom.
Onderzoek uit 2025 laat zien dat de darmflora bij MSA-patiënten anders is dan bij gezonde mensen — bepaalde bacteriestammen ontbreken en de stofwisseling is veranderd. Voeding beïnvloedt de darmflora rechtstreeks. Voedingsmiddelen met veel vezels, zoals groenten, fruit, volle graanproducten en peulvruchten, voeden bepaalde bacteriën die ondersteunend zijn.
Polyfenolen uit bijvoorbeeld donkere bessen, groene thee, olijfolie en noten hebben in ander onderzoek neuroprotectieve (zenuwbeschermende) effecten laten zien. Of dit ook voor MSA geldt, is nog onduidelijk. Het is geen bewezen behandeling, maar het patroon past in een algemeen gezond voedingspatroon en kan voordelig zijn voor darmflora en algehele gezondheid.
Vitamine D-supplementatie
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Vitamine D is belangrijk voor botgezondheid, immuunfunctie en zenuwfunctie. Verschillende onderzoeken naar neurodegeneratieve aandoeningen (vooral MS en Parkinson-achtige ziekten) suggereren dat vitamine D-tekort vaker voorkomt en dat supplementatie mogelijk voordelig kan zijn.
Studies uit 2025 over vitamine D-supplementatie bij andere neurodegeneratieve ziekten tonen wisselende resultaten: sommige onderzoeken suggereren langzamer hersenvolumeverlies, andere geen significant verschil. Voor MSA specifiek zijn dergelijke studies nog beperkt.
Bij MSA kan vitamine D-tekort extra ernstig zijn omdat veel patiënten door bewegingsproblemen minder buiten komen, en omdat bepaalde medicijnen de vitaminestofwisseling beïnvloeden. Bloedonderzoek van vitamine D-niveaus is daarom zinvol; een behandelaar of diëtist kan dan bepalen of aanvulling wenselijk is.
Voldoende vocht en voeding ter voorkoming van ondervoeding
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Dit is geen specifieke dieet, maar een basisprincipe: voldoende eten en drinken voorkomen ondervoeding en uitdroging, wat veel voorkomt in latere stadia van MSA.
Mensen met MSA kunnen problemen krijgen met slikken, het gevoel hebben dat voedsel niet goed doorspoelt, of minder honger voelen. Ook kan ziek zijn, gebrek aan beweging en bepaalde medicijnen de eetlust drukken. Ondervoeding versnelt spierverlies en verzwakt het immuunsysteem.
Recent onderzoek (2026) over invasieve ingrepen bij atypische parkinsonisme (waaronder MSA) laat zien dat voedingsbuis (percutaan endoscopische gastrostomie, PEG) in bepaalde stadia kan helpen om voldoende voeding veilig toe te voeren, vooral als aspiratierisico (inademing van voeding in de longen) hoog is. Dit gebeurt onder medisch toezicht. Ook voor drinken en medicijnen geldt: regelmatig en voldoende is belangrijk, al wordt dit gaandeweg moeilijker.
Voeding bij orthostastische hypotensie
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Orthostastische hypotensie (plotselinge bloeddrukval bij omhoog gaan) is een veel voorkomend en lastig symptoom van MSA. Het hangt samen met het autonoom zenuwstelsel en veroorzaakt duizeligheid en flauwterisico.
Onderzoek uit 2026 onderzocht de samenhang tussen lichaamssamenstelling (spiermassa, vetmassa) en orthostastische hypotensie bij neurodegeneratieve ziekten. Dit suggereert dat voedingsstatus een rol speelt. Praktisch betekent dit dat:
- kleine, regelmatige maaltijden beter zijn dan grote porties (grote maaltijden vereisen veel bloedsomloop in de buik);
- veel zout in voeding (in overleg met je arts) soms nuttig kan zijn om vochtretentie te bevorderen;
- voldoende vocht, vooral water, helpt het bloedvolume op peil te houden.
Dit moet altijd afgestemd zijn met je behandelaar, omdat andere aandoeningen (nieren, hart) zout- en vochtinname kunnen beperken.
Glutenvrije voeding
OnbewezeniGeen wetenschappelijk bewijs dat het werkt
Glutenvrije voeding betekent voedsel zonder gluten (een eiwit uit granen). Voor de meeste MSA-patiënten is hiervan geen reden, maar er zijn onderzoeken waarin glutenremmingsziekten (coeliakie en glutengevoeligheid) onderzocht worden in relatie tot neurologische aandoeningen.
Recent onderzoek (2026) toonde aan dat bepaalde antilichamen tegen transglutaminase (een enzym betrokken bij glutenverwerking) in enkele patiënten met neurodegeneratieve ziekten aanwezig waren. Dit is uitzonderlijk en zegt niet dat glutenvrije voeding voor MSA in het algemeen helpt. Alleen als je bloedonderzoek glutengerelateerde antistoffen aantoont, of als je gediagnosticeerd bent met coeliakie of glutengevoeligheid, is glutenvrij eten relevant.
---
Samenvatting: voeding op maat
Voedingskeuzes bij MSA zijn zeer persoonlijk en afhankelijk van je stadium van ziekte, symptomen (vooral slikproblemen), medicijnen en andere gezondheidsaandoeningen. Er is geen standaarddieet voor MSA.
Wat wel helpt:
- Voldoende en regelmatig eten en drinken, aangepasst aan je vermogen om te kauwen en te slikken.
- Aandacht voor eiwit en spieronderhoud, zeker als je minder beweegt.
- Een voedingspatroon met veel groenten, fruit, vezels en gezonde vetten — goed voor darmgezondheid en algehele weerstand.
- Kleine, regelmatige maaltijden als je last hebt van bloeddrukval na eten.
- Regelmatig contact met je behandelaar of een diëtist gespecialiseerd in neurodegeneratieve ziekten, zeker als eten steeds moeilijker wordt.
De meeste voedingsinterventies die voor MSA worden onderzocht, zijn nog te vroeg om aan te bevelen als primaire behandeling. Wel kan je voedingspatroon je algemeen welzijn en energieniveau ondersteunen, en complicaties als ondervoeding, uitdroging en daaraan gerelateerde problemen voorkomen.
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._