# Voeding en dieet bij coronaire hartziekte
Voedingskeuzes spelen een belangrijke rol bij coronaire hartziekte. Ze kunnen helpen bloedvetten in balans te houden, bloeddruk te reguleren en ontstekingen in het lichaam te verminderen — allemaal factoren die van invloed zijn op de gezondheid van de kransslagaders. Onderzoek toont aan dat bepaalde voedingspatronen het risico op verdere hartproblemen kunnen verkleinen.
Mediterraan voedingspatroon
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Dit voedingspatroon is gebaseerd op traditionele maaltijdgewoonten in landen rond de Middellandse Zee. Het bestaat vooral uit groenten, fruit, granen (bij voorkeur volkoren), bonen, noten, vis en olijfolie. Rood vlees komt zelden voor; daarentegen worden vette vissoorten (zoals zalm en makreel) regelmatig gegeten.
Onderzoek toont aan dat patiënten met coronaire hartziekte die zich aan dit patroon houden, meer kans hebben het vol te houden dan bij andere voedingspatronen (2026). Ook blijkt dit patroon goed samen te gaan met een lager risico op terugkerende hartgebeurtenissen en een betere algehele gezondheid. De voordelen worden deels verklaard door de rijkdom aan onverzadigde vetten, vezels en stoffen die ontstekingen kunnen dempen.
Een belangrijk voordeel is dat dit patroon relatief gemakkelijk volhoudbaar is op lange termijn, omdat het meer variatie en smaak biedt dan streng beperkte diëten.
DASH-voedingspatroon (Dietary Approaches to Stop Hypertension)
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
DASH staat voor 'Dietary Approaches to Stop Hypertension' en is speciaal ontwikkeld om bloeddruk te verllagen. Het patroon benadrukt veel groenten, fruit, magere eiwitten (vooral vis en kip), volle granen, bonen en zuivelproducten met weinig vet. Zout wordt beperkt, evenals suiker en verzadigde vetten.
Onderzoek uit 2026 toont aan dat de naleving van dit patroon in de loop van jaren samenhangt met minder kalkafzetting in de kransslagaders (coronaire arteriële verkalkking). Dit is een teken dat dit patroon kan helpen voorkomen dat de vernauwing van de slagaders verergert. Het patroon werkt vooral via bloeddrukdaling en verlaging van cholesterol.
Veel cardiologen adviseren dit patroon omdat het bewezen effectief is en vrij eenvoudig in de praktijk toe te passen.
Eiwitrijke voeding
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Een voedingspatroon met meer eiwitten — vooral uit dierlijke en plantaardige bronnen — wordt onderzoeken in relatie tot hartgezondheid. Eiwitten kunnen helpen spierweefsel behouden en het gevoel van verzadiging vergroten.
Er is echter nog geen eenduidig bewijs dat meer eiwit per se beter is voor mensen met coronaire hartziekte. Het maakt verschil welke eiwitbronnen gekozen worden: vis en plantaardige eiwitten (zoals bonen en noten) horen bij voedingspatronen die de hartgezondheid ondersteunen; rood vlees en processed vlees hebben daarentegen nadelige effecten op coronaire hartziekte en worden afgeraden.
Voeding met veel onverzadigde vetten
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Dit patroon benadrukt bronnen van onverzadigde vetten, zoals olijfolie, noten, zaden en vette vis. Deze vetten helpen ontstekingen in het lichaam te verminderen en kunnen bloedvetten gunstig beïnvloeden.
Onderzoek ondersteunt dat dit patroon goed samenhangt met betere uitkomsten bij coronaire hartziekte. Het zogenaamde "Mediterranean diet"-patroon (zie hierboven) is eigenlijk een goed voorbeeld van voeding met veel onverzadigde vetten.
Beperking van zout
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Een lager zoutinname helpt bloeddruk te verlagen en vermindert belasting op het hart. Dit is met name belangrijk bij coronaire hartziekte, waar hoge bloeddruk de vernauwing van slagaders kan versnellen.
Veel voedingsbronnen — zoals brood, soepen uit blik, vleeswaren en kant-en-klaarmaaltijden — bevatten veel verborgen zout. Het bewust beperken ervan is onderdeel van het DASH- en Mediterranean-patroon.
Beperking van verzadigde vetten en transvetten
Afgeraden (hoge inname)
Verzadigde vetten (onder meer uit rood vlees, boter en volle zuivel) en vooral transvetten (in veel industrieel bewerkte producten) verhogen het 'slechte' LDL-cholesterol en vergroten ontstekingen. Bij coronaire hartziekte kunnen deze vetten de afzetting in de slagaders versnellen en het risico op infarct verhogen.
Dit is de belangrijkste reden waarom hoge inname van deze vetten wordt afgeraden. Ze horen beperkt te zijn in elk voedingspatroon voor hartziekten.
Voeding met veel vezels
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Voeding met veel oplosbare vezels — uit havermout, fruit, bonen en groenten — helpt cholesterol in het bloed te verlagen en kan bloedsuiker stabieler houden. Dit draagt bij aan betere hartgezondheid.
Dit aspect is ingebouwd in zowel het Mediterranean- als het DASH-patroon en wordt algemeen ondersteund door onderzoek.
Beperking van suiker en geraffineerde koolhydraten
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Een voeding met minder toegevoegde suikers en minder witte brood, witte rijst en suikerhoudende dranken wordt erkend als voordelig. Deze producten kunnen bloedsuiker doen pieken en kunnen bijdragen aan overgewicht en diabetes — beide risicofactoren voor coronaire hartziekte.
Echter, er is geen eenduidig bewijs van één 'optimale' beperking. De meeste onderzoeken suggereren dat geleidelijke vervanging van geraffineerde producten door volkoren varianten voordelig is.
Periodiek vasten
ExperimenteeliLoopt in studieverband, de uitkomst is nog onbekend
Periodiek vasten (waarbij je bepaalde uren of dagen niet eet, of zeer beperkt) wordt in toenemende mate onderzocht bij hartaandoeningen. Sommige studies suggereren dat dit de bloedvetten en bloedsuiker kan verbeteren en ontstekingen kan verminderen.
Er is echter nog onvoldoende bewijs om dit als standaardaanbeveling voor coronaire hartziekte te doen. Sommige patiënten met bepaalde medicijnen (zoals bloedsuikerverlagende middelen) moeten voorzichtig zijn met vasten. Dit vereist altijd begeleiding van een arts of diëtist.
Ketogeen dieet
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Dit dieet beperkt koolhydraten sterk en verhoogt de vetinname. Het wordt onderzoeken voor gewichtsverlies en bloedsuikercontrole, maar is voor coronaire hartziekte nog niet onderzocht als standaardaanbeveling.
Een potentieel voordeel is gewichtsverlies; echter, veel ketogene diëten zijn rijk aan verzadigde vetten, wat nadelig kan zijn. Voorzichtigheid is geboden, en het vereist altijd begeleiding door een cardioloog en diëtist.
---
**Voedingskeuzes zijn maatwerk.** Ieder persoon met coronaire hartziekte is anders: medicijngebruik, andere aandoeningen (diabetes, nierproblemen), voorkeur en levensomstandigheden spelen allemaal een rol. Een gespecialiseerde cardiale diëtist kan helpen een voedingsplan samen te stellen dat bij jouw situatie past en dat samen gaat met je behandeling. Spreek altijd met je behandelaar alvorens grote voedingsveranderingen door te voeren.
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._