# Voeding bij chronische nierziekte (stadium 4-5)
Wanneer de nieren ernstig beschadigd zijn, verandert de manier waarop het lichaam omgaat met voedingsstoffen. Voeding speelt daarom een belangrijke rol in het voelen en functioneren. Hieronder staat wat onderzoek over dit onderwerp bekend.
Eiwitinname en spiermassa
Bij ernstige nierziekte (stadium 4-5) kunnen nieren afvalstoffen uit eiwitafbraak minder goed verwijderen. Dit stelt grenzen aan hoeveel eiwit geschikt is, maar tegelijkertijd dreigt spierverloop als de inname te laag is.
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Recent onderzoek toont dat de balans tussen eiwithoeveelheid, voedingskwaliteit en lichamelijke activiteit invloed heeft op spierkracht en voedingstoestand bij dialysepatiënten. Ondervoeding en spierverloop kunnen ernstige gevolgen hebben, onder meer voor herstellingsvermogen.
De juiste hoeveelheid eiwit per dag moet persoonlijk worden bepaald en hangt af van of je al dialyse krijgt, welk type, en andere factoren. Hiervoor is overleg met je arts of diëtist nodig.
Kalium en vochtbalans
Gezonde nieren reguleren kalium. Bij stadium 4-5 kan kalium in het bloed ophopen, wat hart- en spierritmestoornissen kan veroorzaken.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Te veel kalium is schadelijk; veel voedingsmiddelen bevatten kalium. Dialyse verwijdert kalium; zonder dialyse moet inname meestal beperkt worden.
Voedingsmiddelen die veel kalium bevatten (zoals bepaalde groenten, vruchten, noten en bepaalde zuivelproducten) kunnen beperking nodig hebben, maar dit is zeer individueel en hangt samen met je restnierfunctie, dialyseschema en laboratoriumwaarden. Je arts of diëtist bepaalt wat passend is.
Ook vochtinname speelt een rol: bij dialyse moet tussen sessies veel vocht beperkt worden om niet overbelast te raken.
Fosfor en calciumbalans
Nieren regelen ook fosfor. Bij stadium 4-5 kan fosfor ophopen, wat botontmineralisatie en vaatverkalking kan bevorderen.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Verhoogde fosforwaarden zijn geassocieerd met slechtere gezondheidsuitkomsten. Veel voedingsmiddelen (vooral zuivelproducten, vlees, bepaalde granen) bevatten veel fosfor.
Sommige patiënten gebruiken fosforbinders om opname te verminderen; dit is een medicamenteus vraagstuk dat je met je arts bespreekt. Voor voedingskeuzes kan een diëtist helpen inschatten welke voedingsmiddelen passend zijn.
Micronutriënten: zink en andere stoffen
Dialyse en de ziekteproces zelf kunnen leiden tot verlies of deficiëntie van bepaalde mineralen en vitaminen, waaronder zink.
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Recente studies suggereren verband tussen zinkdeficiëntie en progressie van hart- en niercomplicaties. Dialysepatiënten hebben risico op zinkdeficiëntie.
Zink zit in voedingsmiddelen als vlees, vissensoorten, eieren en bepaalde zaadsoorten. Of suppletie nodig is, moet worden bepaald via bloedonderzoek en besproken met je behandelaar. Zelfmatig supplementeren kan interacties met medicijnen veroorzaken.
Evenzo kunnen vitamine D, ijzer en B-vitaminen (vooral B12 en foliumzuur) uit balans raken. Dit vraagt individuele monitoring.
Zout en bloeddrukregulatieI
Veel zout kan bloeddrukverhogend werken en vochtretentie verergeren.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Verlaging van zoutinname helpt bloeddrukcontrole bij nierziekten.
De meeste voedselbereidingen, industriële producten en restaurantmaaltijden bevatten veel zout. Thuis koken met minder zout is hier een belangrijke maatregel.
Voedingspatronen en ontstekingsprocessen
Onderzoeken kijken naar het effect van bepaalde voedingspatronen (bijvoorbeeld mediterrane voeding, plantaardig georiënteerde keuzes) op ontstekingsmarkers en progressie.
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Sommige dieetpatronen lijken gunstig te zijn voor ontstekingsreductie en nierziekteverloop, maar onderzoeken zijn nog niet eenduidig. Individuele tolerantie verschilt sterk.
Dit is geen reden om plotseling van voedingspatroon te wisselen zonder begeleiding. Bespreek dit met je diëtist, die jouw specifieke beperkingen (fosfor, kalium, eiwit, vocht) in acht neemt.
Interacties tussen voeding en medicijnen
Bepaalde voedingsmiddelen kunnen interageren met medicijnen die je bij stadium 4-5 nierziekte inneemt.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Voeding kan de opname en werking van bijvoorbeeld ACE-remmers, kaliumsparende diuretica, en fosforbinders beïnvloeden. Ook kan grapefruitsap bepaalde middelen beïnvloeden.
Altijd informeren aan je arts of apotheker of voeding van invloed kan zijn op je medicijnen.
Vochtbeperking
Bij dialysepatiënten (stadium 5 met dialyse) is vochtbeperking tussen sessies essentieel.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Te veel vochtretentie tussen dialysesessies leidt tot overbelasting van hart en longen en risico op complicaties.
Vloeistoffen tellen niet alleen als drinken: ook soepen, ijs, vocht uit voedingsmiddelen en vocht dat door medicijnen wordt meegegeven tellen mee. De toegestane hoeveelheid moet je met je behandelaar en diëtist afspreken.
Voedingsbegeleiding door specialisten
Voeding is zo veel-aspect bij stadium 4-5 dat professionele begeleiding zeer aanbevolen is.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Patiënten die door een diëtist worden begeleid, hebben betere waarden en beter welzijn dan zonder begeleiding.
Een nefrologie-diëtist (specialist op dit gebied) kan een voedingsplan opstellen dat rekening houdt met jouw laboratoriumwaarden, symptomen, voorkeur en behandeling. Dit plan kan meerdere keren per jaar worden aangepast naarmate je situatie verandert.
---
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._