# Behandelwijzen bij mesothelioom
Mesothelioom is een agressieve kanker waarvoor de behandeling afhangt van het stadium, de plaats (pleura, peritoneum, of ander membraan) en de algehele gezondheid van de patiënt. De hier beschreven benaderingen worden gebruikt in verschillende stadia van de ziekte en zijn gericht op het vertragen van de groei, het verlichten van klachten en waar mogelijk het verlengen van leven.
Chirurgie
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Chirurgische verwijdering van het getroffen membraan en omliggende tumortumoren is een centrale pijler van de behandeling, vooral in eerder stadiumziekte. De ingreep kan grotendeels het longvlies (pleura), buikvlies (peritoneum) of het hartvlies (pericardium) betreffen. Chirurgen streven ernaar zoveel mogelijk tumorweefsel te verwijderen terwijl vitale organen worden gespaard.
Veelgebruikte ingrepen zijn:
- **Pleurectomie/decortication**: het verwijderen van het beschadigde longvlies zonder de long zelf eruit te halen
- **Extrapleurale pneumonectomie (EPP)**: verwijdering van het longvlies, de long zelf, het middenrifvlies en het hartvlies aan de getroffen kant
- **Cytoredutieve chirurgie**: bij buikvlies-mesothelioom, waarbij tumorgebieden worden verwijderd
De ingreep zelf is belastend en vereist herstel van enkele weken tot maanden. Mogelijk complicaties zijn infectie, bloeding, trombose (stolsels) en ademnood. Veel patiënten ondergaan chirurgie in combinatie met chemotherapie en/of bestraling.
Chemotherapie
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Chemotherapie is een standaard behandeling en wordt vaak gegeven voor, na of naast chirurgie. Verschillende soorten chemotherapie kunnen worden gebruikt:
**Platinumbevattende regimes** (bijvoorbeeld cisplatinum of carboplatin gecombineerd met pemetrexed) zijn de meest gebruikte eerstelijnsbehandelingen. Deze medicijnen verstoren de DNA-synthese van kankercellen, waardoor ze niet kunnen delen en groeien.
Algemene bijwerkingen van chemotherapie zijn misselijkheid, vermoeiding, hematoxiciteit (lage bloedcelwaarden), alopecia (haaruitval), en neuropathie (zenuwbeschadiging, meestal in voeten en handen). De ernst varieert sterk per persoon. Veel bijwerkingen zijn reversibel nadat de behandeling stopt.
Bij peritoneaal mesothelioom wordt soms chemotherapie rechtstreeks in de buikholte gespoten (intraperitoneale chemotherapie), waarin het medicijn direct op het tumorgebied werkt.
Radiotherapie (bestraling)
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Externe bestraling kan gebruikt worden ter plaatse van de tumor, vooral in combinatie met chirurgie en chemotherapie. Doelgerichte bestralingsvelden richten zich op bekend tumorweefsel. Radiotherapie werkt door DNA-schade toe te brengen aan snel delende cellen.
Veelgebruikte vormen zijn conventional 3D-radiotherapie, intensiteitsgemoduleerde radiotherapie (IMRT) en in sommige centra stereotactische stralingstherapie (SBRT) voor gelokaliseerde ziekte.
Bijwerkingen kunnen omvatten: roodheid en irritatie van de huid, vermoeiding, soms hevigere bijwerkingen als longontsteking (pneumonitis) of schade aan hart of slokdarm, afhankelijk van bestraald gebied. Deze bijwerkingen kunnen soms pas maanden na de behandeling optreden.
Immunotherapie
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Checkpointinhibitoren (bijvoorbeeld nivolumab en ipilimumab) activeren het immuunsysteem om kankercellen te herkennen en aan te vallen. Deze medicijnen blokkeren signalen waarmee tumorcel lymfocyten kunnen uitschakelen.
Nivolumab alleen of in combinatie met ipilimumab is goedgekeurd voor onresecabel of gemetastaseerd mesothelioom. Combinaties van immunotherapie kunnen effectiever zijn dan monotherapie, maar ook meer bijwerkingen veroorzaken.
**Bijwerkingen** van checkpointinhibitoren zijn immuun-gerelateerde bijeffecten (irAE's): auto-immune ontstekingen die bijna elk orgaansysteem kunnen treffen, zoals colonitis (darmontsteking), hepatitis, pneumonitis (longontsteking), en endocriene stoornissen. Deze kunnen ernstig zijn en vereisen soms steroïden en onderbreking van de behandeling. Hoe hoger de dosis en hoe meer combinaties, hoe groter het risico.
Multimodale behandeling
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Veel patiënten ondergaan een combinatie van chirurgie, chemotherapie en radiotherapie, afgestemd op tumoromvang en locatie. Voorbeelden zijn:
- **Neoadjuvante chemotherapie** (vóór chirurgie) om de tumor in te krimpen
- **Adjuvante behandeling** (na chirurgie) om resterende ziekte aan te pakken
- **Induction chemotherapy gevolgd door chirurgie en adjuvante radiotherapie** in bepaalde protocollen
Deze multimodale aanpak is complexer en vereist coördinatie van meerdere specialisten, maar geeft in eerder stadium ziekte beter uitkomsten.
Ondersteunende zorg (symptoombestrijding)
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Aangezien mesothelioom pijn, hoestbuien, ademnood en vochtophoping (effusie) kan veroorzaken, zijn ondersteunende maatregelen essentieel:
- **Pleuradrainages** of **talcumpleurodesis** (plakking van het longvlies) om vochtophoping in de long te verminderen
- **Pijnstilling** en longstelsel-ondersteuning
- **Fysiotherapie** en revalidatie na grote ingrepen
- **Psychosociale begeleiding** voor patiënt en naasten
Deze richt zich op kwaliteit van leven en draaglijkheid van symptomen naast tumorgerichte behandeling.
Experimentele benaderingen in klinische studies
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Een aantal nieuwere strategieën wordt onderzocht in klinische trials:
- **TEAD-inhibitoren** (bijvoorbeeld AZ4331): deze blokkeren het Hippo-signaleringpad, dat in veel mesotheliomen hyperactief is. Onderzoeken lopen nog.
- **IDE892 en andere MTAP-inhibitoren**: gericht op specifieke genetische afwijkingen in mesothelioomcellen
- **Proteasome-inhibitoren** (bijv. SHY-ONC6): verstoren eiwitafbraak in kankercellen
- **Toploïsome I-inhibitoren** (bijvoorbeeld rinatabart sesutecan): verstoren DNA-herstel
- **Personaliseerde immuunchemotherapie-testing** met organoidplatformen: op maat gemaakte combinaties op basis van individuele tumorkenmerken
Deze behandelingen zijn nog niet in de standaardpraktijk opgenomen. Ze worden getest omdat voorloperonderzoeken belofte tonen.
Genetische biomarkers en behandelkeuze
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Onderzoek naar tumor-DNA en eiwitten (bijv. BAP1-verlies, MTAP-deletie, cGAS-expressie) helpt steeds meer artsen te begrijpen welke patiënten beter op bepaalde behandelingen reageren. Dit is nog geen routinestandaard voor alle patiënten, maar wordt onderzoekt in studieverband en begint langzaam in klinische praktijk door te dringen, vooral voor immunotherapie en experimentele middelen.
Behandeling van symptomen bij niet-resecabel of gemetastaseerd mesothelioom
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Als chirurgie niet mogelijk is, ligt de focus op immunotherapie (nivolumab met of zonder ipilimumab) of chemotherapie (platinumbevattend) ter vertraging van groei. Ondersteunende zorg (vochtbeheersing, pijnstilling, ademnood) wordt nog belangrijker. Sommige patiënten ontvangen aansluitend radiotherapie op pijnlijke of obstructieve gebieden.
---
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._