# Behandelwijzen voor uitgezaaide darmkanker
Bij uitgezaaide darmkanker (metastase darmkanker) wordt meestal een combinatie van verschillende behandelingen ingezet. De keuze hangt af van waar de uitzaaiingen zich bevinden, hoe goed het lichaam ermee omgaat, en welke genetische eigenschappen de tumorcellen hebben. Hieronder worden de belangrijkste behandelbenaderingen beschreven.
Chemotherapie
Chemotherapie is vaak de eerste stap bij uitgezaaide darmkanker. De meest gebruikte schema's combineren meerdere middelen tegelijk, zoals fluorouracil met oxaliplatine (gekend onder namen als Xeloda-oxaliplatine) of fluorouracil met irinotecan. Deze combinaties werken door de DNA-synthese van kankercellen te verstoren, zodat ze niet meer kunnen delen.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Chemotherapie wordt bij vrijwel alle patiënten met uitgezaaide darmkanker als eerste behandeling toegepast. De bijwerkingen hangen af van welke middelen gebruikt worden, maar kunnen verveling, diarree, vermoeeidheid en afname van witte bloedcellen omvatten. Bij bepaalde combinaties ontstaan ook tintelingen in handen en voeten die voorbijgaand kunnen zijn.
Gerichte therapieën tegen groeifactoren
Voor patiënten zonder bepaalde genetische mutaties (met name RAS wild-type tumoren) worden vaak middelen gegeven die groeisignalen blokkeren. Een veelgebruikt middel is bevacizumab, dat bloedvatengroei remt zodat de tumor minder bloed krijgt. Een ander type zijn de EGFR-remmers (cetuximab, panitumumab), die groeisignalen aan de tumorcellen blokkeren.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Deze middelen worden toegevoegd aan chemotherapie. Bijwerkingen van bevacizumab zijn onder meer bloeddrukstijging en ontstekingsreacties in het darmkanaal. EGFR-remmers kunnen een karakteristieke huiduitslag geven en droge lippen veroorzaken.
Immuuntherapie
In de afgelopen jaren is immuuntherapie steeds vaker ingezet bij uitgezaaide darmkanker, vooral wanneer de tumor bepaalde genetische kenmerken heeft (zoals mismatch-reparatiedefecten of een hoge mutatieonzuiverheid). Middelen zoals nivolumab, pembrolizumab en atezolizumab helpen het immuunsysteem de tumorcellen beter te herkennen en aan te vallen.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Deze behandeling werkt door controlepunten op immuuncellen los te maken. Bijwerkingen ontstaan doordat het immuunsysteem te sterk reageert en gezonde weefsel aanvalt; dit kan zich uiten in ontsteking van longen, darm, huid of hormoonklieren.
Combinaties van immuuntherapie met chemotherapie of gerichte middelen
Steeds meer worden immuuntherapieën gecombineerd met chemotherapie of gerichte middelen voor betere resultaten.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Deze combinaties worden in officiële behandelrichtlijnen aanbevolen voor bepaalde tumortypen. De bijwerkingen zijn een optelsom van die van beide componenten.
Lokale behandeling van leveruitzaaiingen
Wanneer de kanker vooral in de lever is uitgezaaid, kunnen lokale behandelingen overwogen worden naast of in plaats van chemotherapie. Dit kan chirurgische verwijdering van de uitzaaiingen zijn, maar ook radiofrequentieablatie (waarbij tumoren met hitte worden vernietigd) of chemoembolisatie (waarbij chemotherapie rechtstreeks in de bloedvaten naar de lever wordt gebracht).
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Chirurgische verwijdering van leveruitzaaiingen wordt in richtlijnen aanbevolen wanneer dit technisch mogelijk is. De bijwerkingen hangen af van de ingreep zelf.
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Andere lokale technieken zoals radiofrequentieablatie geven positieve resultaten in studies en worden steeds vaker toegepast, maar zijn nog niet overal standaard.
Radiotherapie
Bij patiënten met uitzaaiingen in het bekken (naar het darmkanaal toe) of met lokale terugkeer van de tumor kan bestraling helpen pijn en symptomen te verminderen, of in sommige gevallen ook om begrenzde herziekte onder controle te krijgen.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Radiotherapie wordt vooral gebruikt voor symptoombestrijding. Bijwerkingen hangen af van de plaats van bestraling en kunnen diarree, vermoeidheid of huidreacties omvatten.
Nieuwe gerichte therapieën
Onderzoeken wijzen uit dat bepaalde genen in darmkankercellen gebruikt kunnen worden als aanvalspunten. Bijvoorbeeld, middelen die bepaalde eiwittypen (zoals SLC7A5-transporters) richten, of die zich richten op specifieke TP53-mutaties, worden in klinische trials onderzocht.
OnderzochtiPositieve resultaten in klinische studies, nog geen standaardbehandeling
Deze middelen zijn nog niet standaard beschikbaar en worden alleen in studieverband toegepast. Ze beloven nieuw perspectief voor patiënten bij wie eerdere behandelingen niet (meer) werken.
Ondersteunende zorg
Naast tumorbestrijding is zorg gericht op symptoomverlichting essentieel. Dit kan het bestrijden van vermoeidheid zijn (bijvoorbeeld met begeleide beweging), voeding, psychologische ondersteuning en pijnbestrijding. Ook kan vroegere inschakeling van palliatieve zorg (gericht op kwaliteit van leven) helpen, zeker wanneer de ziekte vordert.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Symptoombestrijding en psychosociale steun maken deel uit van de standaardbehandeling en kunnen de kwaliteit van leven aanzienlijk verbeteren.
Surveillance en aanpassingen
Doordat darmkanker kan veranderen en soms gevoeligheid voor bepaalde middelen kan verliezen, wordt regelmatig gecontroleerd hoe de behandeling aanslaat. Als tumoren groeien ondanks behandeling, worden medicijnen vaak gewisseld of nieuwe combinaties geprobeerd. Dit adaptieve aanpak is een belangrijk onderdeel van kankerzorg bij uitgezaaide ziekte.
BewezeniOpgenomen in officiële richtlijnen, of goedgekeurd door EMA of FDA
Regelmatige controle en aanpassing van behandeling behoren tot de standaard zorg.
---
_Deze informatie vervangt nooit het oordeel van een arts. Bespreek je situatie altijd met je eigen behandelaar._